Uvod u legendu
Kada pomislimo na najpoznatije svetce Irske, svima nam na um odmah dolazi Sveti Patrik. Ipak, postoji još jedna važna ličnost iz naše zelene zemlje koja ima značajno mjesto kako u istoriji, tako i u srcima mnogih – to je Sveta Brigid. Često će ljudi Blagoslovljenu Brigid nazvati zaštitnicom Irske ili “majkom svetaca”. Njen značaj nije samo vezan za hrišćanstvo, već i za drevne, paganske tradicije koje su postojale prije nego što je religija postala dominantna.
Ko je bila Sveta Brigid?
Malo se zna o pravoj Brigid, osim što legende govore da je rođena 451. godine u Dundalku, a preminula 525. godine. Neki pričaju da je bila dijete hrišćanske robinje i bogatog paganskog oca, te da je kao mala bila njegov služavac. Njegova nezadovoljstva njenom dobrotom, koja je podrazumijevala dijeljenje svih svojih stvari s onima u nevolji, dovela su do pokušaja da je proda kralju Leinsteru. Tokom te transakcije, Brigid poklanja kraljevu ukrašeni mač prosjaku, što je kralju otvorilo oči i oslobodio je iz ropstva.
Na putu svetosti
Brigid je postala redovnica koja je osnovala brojne manastire i centre za učenje širom Irske, uključujući i vrlo značajnu zajednicu u Kildareu. Tokom vremena, postala je jedan od tri zaštitnika Irske, zajedno sa Svetim Patrikom i Svetim Kolumbom. Neki je nazivaju i zaštitnicom piva, poljoprivrednika, babica i kovača. Legende govore da je Brigid voljela osvježavajuće napitke, ali postoji i teorija da je dijelila svoj život s drugom ženkom. Većina priča o njoj govori o njenim čudesima, saosećanju i unutrašnjoj snazi.
Brigid i božica Brigid
Veoma zanimljivo je da postoji mnogo sličnosti između Svete Brigid i much starije keltske božice Brigid, koja simbolizuje plodnost, poeziju, mudrost i zaštitu. U nekim tradicijama, Brigid je prikazana kao tri sestre božice koje simbolizuju isceljenje, poeziju i kovačiju. Mnogi istoričari smatraju da je božica Brigid nekada bila obožavana širom Evrope, a da su njene osobine postepeno spojene sa likom Svete Brigid. U vrijeme pre hrišćanstva, irski pagani su slavili festival poznat kao Imbolc, koji se održava oko 1. februara i slavi Brigid kao božicu plodnosti i dolaska proljeća.
Kako se slavila Brigid?
Brigid i festival Imbolc slavili su se obiljem hrane, često uključenjem i maslacem bogatih krompira. Tokom slavljenja, porodice su zahvaljivale za usjeve koji su im pomogli da prežive zimu, moleći se za novu godinu obilja. Također su se pravile različite verzije Brigidinog križa, najpoznatiji od kojih je onaj sa četiri kraka, načinjeni od drva ili slame. Ovi križevi su visili u stajama kao simbol sreće i zaštite. Ponekad su ljudi ostavljali komade hljeba ili kolača kao znak zahvalnosti Brigid, vjerujući da će ih zaštititi od bolesti. Djeca su često putovala od kuće do kuće, noseći lutke inspirisane Brigid, skupljajući novac za proslave u njenu čast.
Zatvaranje
Danas, mnogi ljudi širom svijeta ponovo oživljavaju tradicionalne običaje povezane sa Svetom Brigid, božicom Brigid i svim simbolima koje predstavljaju. Njena priča i dalje inspirira mnoge, a asocijacije na plodnost, ženstvenost i proljeće ostaju duboko ukorijenjene u kolektivnom pamćenju naroda.
